Doç. Dr. Metin Hakverdioğlu

Cönkler, Türk kültürünün en temel kaynaklarından birisidir. Cönkler sayesinde sözlü kültürün en değerli ürünleri kayıt altına alınmış ve bir anlamda ölümsüz kılınmıştır.

Başta halk şairlerinin şiiri olmak üzere çeşitli folklorik bilgilerin kaydedildiği ve uzunlamasına açılan, sırtı dar, ensiz, deri kaplı deftere cönk denilir. Benzerliğinden ve şeklinden dolayı bu defterlere sığırdili yahut danadili de denilmiştir. Bazı kayıtlarda cönk yerine beyaz‐ı büzürg ifadesi kullanılmıştır. Aydınlar da bu defterlere sefine‐kâridemişlerdir.

Cönkler üzerine yapılan yüzlerce çalışma, binlerce makale ve bildiriye rağmen Anadolu’nun her şehrinde, kasabasında, köyünde incelenmemiş bir cönkle karşılaşmak hâlâ mümkündür. Bunlar ve içerisinde yer alan bilgiler edebiyat hazinemizin kayıp parçaları gibi ulaşılmayı beklemektedir.

İşte bu çalışma ile Merzifon yöresinde sevilen şairlerin, sevilen şiirlerini bir araya getiren bir eser gün ışığına çıkarılmıştır. Merzifonlu Fethi adlı bir şair tarafından düzenlendiğini düşündüğümüz cönk, 32 şairin 161 şiirini toplamaktadır. İlginçtir bu şiirlerin tamamının hece ölçüsü ile olması beklenir; ancak cönkte 98 aruz şiiri, 63 hece şiiri mevcuttur.

Amasya’nın en büyük ilçesi olan ve sanat dünyasının merkezlerinden bir olmayı başaran Merzifon, bu cönk ile 18-19. yüzyılar arasında da sanata ev sahipliği yaptığını ıspatlamaktadır. 

 

Doç. Dr. Metin Hakverdioğlu 1